• Nieuws
  • Leestijd: ± 3 min.
  • Tekst: Rutger Vahl
  • Beeld: Tilburg University

JADS: Op zoek naar de vraag achter de vraag

Algoritmes – wiskundige instructies die naar een bepaald doel leiden – bepalen een steeds groter deel van ons leven. Ze ‘kiezen’ bijvoorbeeld welke informatie of advertenties we wel en niet te zien krijgen op internet. Maar het gaat veel verder: op basis van juridische data, zoals kans op recidive, adviseren algoritmes welke gevangenen wel en niet voorwaardelijk kunnen worden vrijgelaten.

Inzicht in algoritmes

JADS doet in samenwerking met KPN, die over gigantisch veel geanonimiseerde data van klanten beschikt, onderzoek naar de werking van algoritmes. “Algoritmes zijn overal, maar eigenlijk weten we nog niet goed hoe ze werken en wat de invloed van mensen (programmeurs) is op algoritmes”, zegt Arjan van den Born, directeur van JADS. “Bij KPN kunnen onze studenten daar diepgaand onderzoek naar verrichten.”

Digitale krantenkiosk

Van den Born vindt dit onderzoek een goed voorbeeld van wat JADS beoogt in de samenwerking met bedrijven. “Het gaat om fundamenteel onderzoek dat niet direct toepasbaar is. Maar de kennis die we opdoen zal in de toekomst zeker zijn nut bewijzen, simpelweg omdat algoritmes ongelooflijk belangrijk zijn. Elk nieuw inzicht daarin helpt ons verder.” Het voorbeeld laat ook zien dat bedrijven die samenwerken met JADS vaak niet direct toepasbaar resultaat verwachten. Toch heeft KPN belang bij het onderzoek, zegt Van den Born. “Enerzijds blijven ze in de lead waar het gaat om kennis van algoritmes. Anderzijds komen ze in contact met getalenteerde studenten die over niet al te lange tijd op zoek zijn naar een uitdagende baan.” Een ander onderzoek betreft de digitale krantenkiosk Blendle. Die wil zijn gebruikers suggesties doen over interessante artikelen. Van den Born: “Algoritmes zijn vooral goed in voorspellen wat in jouw straatje past. Lees je veel artikelen in Vrij Nederland dan krijg je vooral artikelen van linkse journalisten voorgeschoteld. Dit heet de ‘filterbubble’. De kunst is dat de algoritmes je ook in contact brengen met iets wat nieuw voor je is, een artikel in Elsevier bijvoorbeeld dat buiten je interessegebied ligt maar je waarschijnlijk toch boeiend vindt.”

Diepliggende vragen

De mate van samenwerking die JADS zoekt is opmerkelijk. Vroeger waren het vooral technische opleidingen die contacten hadden met bedrijven, meestal voor stageplekken. Nu ontdekken ook meer sociale en economisch gerichte opleidingen de meerwaarde van samenwerking. “De uitdaging is studenten ook echt diepgravende onderzoeksmogelijkheden te bieden”, zegt Van den Born. “Een deel van de bedrijven meldt zich met basale consultancyvragen zoals: hoe krijg ik meer omzet of hoe boor ik nieuwe markten aan? Maar dat is niet het soort onderzoek dat onze studenten willen. Als we in gesprek gaan met deze bedrijven, blijkt vaak dat er onder de oppervlakte veel uitdagender vragen zijn. Bijvoorbeeld dat een bedrijf wel big data verzamelt, maar niet weet hoe men deze data met innovatie kan verbinden.”

“De kunst is dat de algoritmes je ook in contact brengen met iets wat nieuw voor je is.”

Arjan van den Born, directeur van JADS

Boek over game changers

Van den Born is co-auteur van het boek The Game Changers. “Hierin staan bedrijven centraal die eigenhandig de regels van het spel in hun branche veranderen. Vaak zijn juist start-ups de game changers, omdat grote bedrijven vastgeroest zijn in hun manier van denken. Interessant zijn bijvoorbeeld ProcessGold en Celnis, Nederlandse startups die het optimaliseren van processen automatiseren. Zo veranderen ze het spel van de traditionele consultancy-bedrijven. Wij merken dat start-ups graag samenwerken met opleidingscentra als JADS: om talent te werven maar ook om antwoorden te krijgen op fundamentele vragen waar te weinig tijd voor is.”

Gerelateerde artikelen