• Achtergrond
  • Tekst: Marion de Boo
  • Beeld: Maurice van den Bosch

Science with a Soul: universiteit lanceert Impactprogramma

Zijn we relevant? Die vraag stelde rector Emile Aarts op de Dies Natalis van Tilburg University. Wie googelt op ‘Tilburg University’ en ‘impact’ krijgt in een oogwenk 485.000 hits. Maar het kan nog beter, vindt de universiteit. Om haar maatschappelijke en sociale betrokkenheid verder te versterken, lanceert de universiteit een Impactprogramma rond drie aansprekende thema’s: gezondheid & welzijn, een veerkrachtiger samenleving en data science.

Creating Value from Data

De mens is niet langer het slimste wezen op aarde, maar wordt verslagen door zijn eigen schaakcomputer. Kunstmatige intelligentie haalt ons links en rechts in. Om relevant te blijven in dit tijdperk van digitale en technologische revolutie, gaat Tilburg University de komende jaren in haar onderzoek en onderwijs extra inzetten op een zogenoemd Impactprogramma rond drie belangrijke, maatschappelijk relevante thema’s. Creating Value from Data is een van die thema’s. “Hoe willen we dat wetenschap en technologie zichzelf ontwikkelen?”, vraagt wiskundige en hoogleraar Operations Research Dick den Hertog zich af. “Wat hebben fenomenen als data science en big data ons te bieden? Hoe om te gaan met privacybescherming en intellectueel eigendom?”

Empowering the Resilient Society

Een andere actuele uitdaging is het werken aan een veerkrachtiger samenleving. “Wat houdt onze maatschappij eigenlijk bij elkaar?”, filosofeert de Tilburgse hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen. “Hoe kunnen we omgaan met grote veranderingen die we zelf in gang hebben gezet? Hoe voorkomen we het ontstaan van een tweedeling, waarbij sommige mensen zich buitengesloten voelen en hun vertrouwen in de maatschappij verliezen?” Tilburgs onderzoek naar zulke kwesties wordt gebundeld in het thema Empowering the Resilient Society.

Enhancing Health & Wellbeing

Belangrijke onderzoeksvragen betreffen ook gezondheid en welzijn. “We werken steeds langer en worden steeds ouder”, zegt hoogleraar medische psychologie Johan Denollet. “Steeds meer mensen zullen kanker of een hartaanval overleven. Zij blijven nazorg behoeven en moeten leren omgaan met angst en onzekerheid. Dan moeten artsen niet alleen allerlei stofjes in het bloed meten, maar ook naar de bredere psychosociale context kijken. Bovendien lijden steeds meer ouderen aan diverse chronische ziekten tegelijk. Wat kunnen zaken als e-health, personalized medicine en big data hier betekenen? En hoe staat het dan met de privacybescherming?” Zulke onderzoeksvragen vallen onder het thema Enhancing Health & Wellbeing.

“Onderzoekers van uiteenlopende disciplines moeten hun krachten bundelen”

Dick den Hertog

Verbinding als trefwoord

Als ‘thematrekkers’ van het Impactprogramma presenteerden de drie hoogleraren hun ideeën en voorstellen in een visie voor de komende vijf jaar. “Verbinding is ons belangrijkste trefwoord”, zegt Den Hertog. “Grote maatschappelijke vraagstukken kennen veel facetten. Daarom moeten onderzoekers van uiteenlopende disciplines hun krachten bundelen. Dan krijg je ook een betere profilering en verbinding naar de buitenwereld toe, een betere aansluiting bij het bedrijfsleven en meer toegang tot onderzoeksgelden, ook van Europese fondsen. We gaan actief op zoek naar maatschappelijke partijen, die als stakeholders bij de problemen betrokken zijn, als onderzoekspartners. Co-creatie noemen we dat.”

Verantwoorde mix

Discussies over de impact van onderzoek zijn natuurlijk niet nieuw. De Tilburgse hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen, trekker van het thema Empowering the Resilient Society, herkent het debat uit zijn eigen Tilburgse studietijd. “In de idealistische jaren zeventig moesten universiteiten bijdragen om de samenleving te veranderen. Daarna verschoof de focus naar het streven naar topuniversiteiten, met publicaties in de beste tijdschriften. Sinds de jongste recessie is er weer meer discussie over wat de universiteit kan bijdragen aan de maatschappij. Een verantwoorde mix is mogelijk en noodzakelijk, het is geen of-of.”

Nationale Wetenschapsagenda

Tilburg heeft actief bijgedragen aan de landelijke discussies over de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de universiteiten, die uitmondden in een Nationale Wetenschapsagenda. “De drie thema’s uit ons Impactprogramma sluiten daar nauw bij aan”, zegt Wilthagen. “Deze thema’s passen ook mooi bij Tilburg, omdat wij vooral op de ontwikkeling van mens en maatschappij gericht zijn. Wij komen niet zozeer met technische oplossingen voor bijvoorbeeld het klimaatprobleem, maar we hebben wel kijk op klimaatvluchtelingen en andere migratiestromen, die ontstaan door menselijk toedoen. De maatschappij moet terugveren en innoveren. We moeten problemen die we als maatschappij creëren ook zelf weer oplossen, omdat anders de zwaksten in de samenleving de dupe worden.”

“We gaan samenwerken met respect voor ieders eigen rol”

Ton Wilthagen

Niet uitleveren aan commercie

Academische vrijheid moet voorop blijven staan. “Een universiteit is geen consultancybureau”, onderstreept Wilthagen. “Het wordt niet ‘u vraagt, wij draaien’. Wij gaan met maatschappelijke partners samenwerken, met respect voor ieders eigen verantwoordelijkheid en ieders eigen rol. We gaan ons niet uitleveren aan de commercie.” Fundamenteel basisonderzoek blijft belangrijk, aldus Johan Denollet: “De universiteit is bij uitstek de plek om nieuwe, onverwachte ideeën te genereren. Die vrijheidsgraden moeten we behouden, je moet creativiteit blijven ontwikkelen.”

Betere partner

Denollet is er rotsvast van overtuigd dat Tilburg meer impact kan genereren door het vertalen van onderzoek naar toepassingsmogelijkheden. “En dat zal ook de wetenschappelijke impact ervan verhogen. Het is een grote uitdaging om meer verbindend te gaan werken, bijvoorbeeld met ziekenhuizen, revalidatiecentra, welzijnsinstellingen en zorgverzekeraars. Maar ook binnen onze eigen universiteit kunnen we de kennis uit de verschillende onderzoeksprogramma’s meer verbinden. Zo kun je vanuit de medische psychologie veel onderzoek doen naar de vraag hoe we meer gebruik kunnen maken van e-health, maar ook communicatie, privacy en juridische aspecten zijn relevant. Als we al die expertise bundelen, worden we ook een betere gesprekspartner voor externe partijen.”

“De universiteit is bij uitstek de plek om nieuwe, onverwachte ideeën te genereren”

Johan Denollet

Gerelateerde artikelen