• Column
  • Leestijd: ± 2 min.
  • Tekst: Ralf Bodelier
  • Beeld: Universal Images Group & Jan Nieuwstad (portret)

Universiteit: deel bemoedigende cijfers

Dit is wat velen denken: onze moderne, geglobaliseerde samenleving is extreem kwetsbaar. Een slimme terrorist in Kabul kan met zijn mobieltje de kerncentrale van Borssele laten ontploffen. Via het internationaal vliegverkeer verspreidt een dodelijke epidemie zich binnen een etmaal over de rest van de wereld. We zijn overgeleverd. Waarschijnlijk loopt het fout af.

Maar dan de cijfers. In Europa, in het hart van de moderne geglobaliseerde samenleving, daalt het aantal dodelijke slachtoffers door terrorisme. Sinds 9/11, de dag dat de moderne terreur ons in de greep houdt, vielen in Europa rond de 700 terrorismedoden. In de zestien jaar daarvoor waren het er 2.200. Het zijn cijfers waarmee Het Journaal niet opent.

Gele koorts

Gevaarlijke epidemieën zullen steeds vaker voorkomen. In januari 2016 brak gele koorts uit in Angola en Congo. Een ziekte die, net als malaria wordt verspreid door muggen, niet te genezen valt maar waartegen wel kan worden gevaccineerd. Eén op de twee slachtoffers van gele koorts sterft een gruwelijke dood. In januari 2016 rinkelden wereldwijd dan ook de alarmbellen. Peter Piot, ’s werelds leidende epidemioloog, vreesde dat de uitbraak honderd miljoen dodelijke slachtoffers kon maken. Dat gebeurde niet. In Angola en Congo vaccineerden 8.000 artsenteams bijna 30 miljoen mensen, daarbij geholpen door 53 ontwikkelingsorganisaties en 50 duizend Afrikaanse vrijwilligers. In augustus 2016 was het gevaar bezworen. Het was nieuws dat de krant niet haalde.

Weerbaar maken

Het zijn cijfers, samengebracht door wetenschappers, die ons het opbeurende gevoel kunnen geven dat we deze eeuw waarschijnlijk toch niet naar de haaien gaan. Bovendien kunnen ze ons stimuleren door te gaan met het weerbaar maken van onze samenleving. Niets is immers zo demotiverend dan de gedachte dat al onze inspanningen om de wereld een beetje beter te maken niets hebben opgeleverd. Het zijn, kortom, cijfers die breed moeten worden gedeeld.

“De wetenschapper zal zich met vlotte lezingen en presentaties moeten melden bij vrouwengildes of kerkgenootschappen.”

Ralf Bodelier

Gulzig naar kennis

Je zou het de maatschappelijke valorisatie van wetenschappelijk onderzoek kunnen noemen. Maar je zou ook het ook kunnen zien als het nemen van verantwoordelijkheid voor een samenleving die zich steeds vaker laat verleiden door alternatieve kennis. Gemakkelijk zal het overigens niet zijn om data en inzichten met een niet-wetenschappelijk publiek te delen. Zo zal de wetenschapper de campus moeten verlaten en zich met vlotte lezingen en presentaties melden bij vrouwengildes of kerkgenootschappen. Daar wacht haar of hem een publiek dat gulziger is naar kennis en vergezichten dan de vulling van een gemiddelde collegezaal. Ook zal soms een weekend besteed moeten worden aan het schrijven van een opiniestuk voor kranten. Wederom zal verbazing volgen: het artikel resoneert nu onder tienduizenden lezers in plaats van drie vakgenoten. Verantwoordelijkheid nemen voor de samenleving door je kennis via lezingen en opiniestukken breed te delen; doorgaans is het een stimulerende en plezierige ervaring. Maar de drempel is hoog. En toch: zouden universiteiten en wetenschappers iets extra’s willen doen voor de samenleving, dan ligt hier een prachtige taak.

Gerelateerde artikelen